بلاگ ۹۶تست‌زنی پارتیزانی (در حال بازنگری)

تست‌زنی پارتیزانی (در حال بازنگری)

شیوه‌ها و تکنیک‌های معتبر و نامعتبر بسیاری درباره چگونگی پاسخ‌گویی به تست‌های در آزمون‌های سرنوشت‌سازی مانند کنکور کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری معرفی شده‌اند و هر کدام به قدر توان‌شان بازار و طرفدارانی دارند که در حال حاضر موضوع بحث‌مان نیستند. راستش اعتقادی به شیوه برتر تست‌زنی یا بهترین شیوه ندارم و این‌طور فکر می‌کنم که به تعداد داوطلبان آزمون ارشد، شیوه پاسخ‌گویی وجود دارد. نمی‌خواهم کار را سخت کنم و در این نوشتار قصد دارم درباره شیوه‌ای که به شخصه برای تست‌زنی استفاده می‌کنم صحبت کنم. بیشتر مفاهیمی که در ادامه درباره‌شان صحبت می‌کنم تکراری است، اما شیوه ترکیب‌شان قدری با رویکردها و شیوه‌های کنونی متفاوت است. موفقیت در این شیوه مستلزم رعایت گام‌هایی است که به ترتیب درباره‌شان صحبت می‌شود.

گام ۱: شناخت درونی

پیش از برگزاری آزمون لازم است تکلیف‌تان را از دو منظر «تسلط بر درس‌ها» و «مدل ذهنی» مشخص کنید.

تسلط بر درس‌ها

بی‌شک سطح دانش و مهارت‌تان در تست‌زنی برای تمامی درس‌ها همسان نیست. میزان علاقه‌تان به برخی درس‌ها بیشتر و به برخی دیگر کمتر است. برخی درس‌ها را با هزار ضرب و زور مطالعه کرده‌اید و برخی دیگر را با علاقه فراوان خوانده‌اید. همچنین؛ درس‌ها را در سطح‌های متفاوتی تمرین کرده‌اید. تعداد تست‌ها و وقتی که صرف بررسی‌شان کرده‌اید درس به درس متفاوت است. از این رو؛ خودتان را در برخی درس‌ها کاربلد می‌دانید و در برخی درس‌ها ادعایی ندارید. لازم است نسبت خودتان را با درس‌ها مشخص کنید. این مورد برای تثبیت سطح روانی‌تان لازم است!

مدل ذهنی

برخی دوستان در حل و فصل تست‌های محاسباتی کند و پراشتباه هستند و برخی دیگر تیز و فرز. برخی دوستان نمی‌توانند مفهوم مستتر در تست‌های مفهومی مانند تئوری مدیریت یا بازاریابی را درک کنند، اما برخی دیگر حاضرند تا ابد درباره تئوری مدیریت و درس‌های مفهومی تست‌زنی کنند. البته موجودات دوزیستی هم در اکوسیستم ارشد مدیریت زندگی می‌کنند که هم با تست‌های محاسباتی و هم با تست‌های مفهومی سازگارند. دسته ناشناخته دیگری هم هستند که نه با محاسباتی‌ها حال می‌کنند و نه از مفهومی‌ها دل خوشی دارند. اینکه چرا ایشان در کنکور ارشد مدیریت شرکت می‌کنند نیازمند بحث و بررسی است!

شناخت مدل ذهنی؛ لازمه شناخت و پرهیز از اشتباه‌های کلیدی است. یعنی فردی که در فرایند محاسبه مشکل دارد باید در زدن تست‌های «ریاضی و آمار» از تکنیک پاسخ‌گویی آرام استفاده کند. کم نیستند داوطلبانی که سه چهار مرتبه مشتق‌گیری می‌کنند تا به یکی از گزینه‌ها برسند. این دسته از دوستان باید تست‌ها را قدری کند حل کنند و از تکنیک کنترل مرحله‌ای برای پرهیز از تکرار کل محاسبه استفاده کنند!

دوستانی که در زدن تست‌های مفهومی مشکل دارند باید از تکنیک تجزیه صورت تست استفاده کنند. کلید حل تست‌های مفهومی در بطن پرسش نهفته است. به طور مثال؛ تفاوت‌هایی بین وظایف مدیر، نقش‌های مدیر، مهارت‌های مدیریتی و عناصر مدیریت وجود دارد. برخی گزینه‌ها را با توجه به یک کلمه می‌شود از هستی ساقط کرد. این موضوع علی‌الخصوص در تست‌های بازاریابی هم مشکل‌ساز است. خلاصه اینکه؛ شناخت مدل ذهنی، به داوطلب کمک می‌کند تا از اشتباه‌ها پرهیز کند!

گام ۲: که تست آسان نمود اول؛ ولی افتاد مشکل‌ها

تست‌زنی بولدوزری شیوه مناسبی برای کسب موفقیت نیست. تست‌زنی بولدوزری یعنی تمامی تست‌ها را از A تا Z در فرصت ۱۵۰ دقیقه کنکور ارشد پاسخ دهید. بالاخره جلبک‌ها هم می‌دانند که تست‌ها همگن نیستند و تفاوتی‌هایی با هم دارند. برخی تست‌ها را باید زد. برخی را برای مدتی باید معلق نگه داشت و برخی دیگر را هم باید از دور آزمون خارج کرد. در هفت هشت دقیقه ابتدایی آزمون ارشد باید تکلیف تست‌ها را مشخص کنید و آن‌ها را در چهار گروه زیر دسته‌بندی کنید:

  • فوری
  • نزدنی
  • برزخی
  • زدنی

اما دسته‌بندی چهارگانه برای هر تست مستلزم شناخت تست است. تصمیم‌گیری برای هر تست مستلزم تشخیص وضعیت هر تست است. تشخیص وضعیت تست منوط به شناخت چهار ویژگی استاندارد بودن تست، درجه پیچیدگی تست، تکراری بودن تست و ماهیت درس است. هنگامی‌که تست‌ها را از منظر ویژگی‌های چهارگانه بررسی کنید،‌دست‌گیرتان می‌شود که تست مذبور را باید در کدام گروه قرار دهید و تصمیم بگیرید که تست را در لحظه حل کنید، با تأمل و سعه صدر حل کنید، تست را معلق کنید تا ذهن‌تان باز شود، یا تست را به طور کامل از هستی ساقط کنید. برای همین لازم است چند دقیقه‌ای درباره ویژگی‌های هر تست صحبت کنم.

استاندارد بودن تست

تست‌ها یا استاندارد هستند یا نیستند. تست استاندارد؛ یعنی تستی که پاسخش را می‌شود آدمیزادی در مدت‌زمانی منطقی پیدا کرد. تست‌های غلط، تست‌هایی که چند پاسخ درست دارند، تست‌هایی که پاسخ درستی ندارند، تست‌هایی که در زمان استاندارد حل نمی‌شوند و نیز تست‌هایی که بیش از حد پیچیده‌اند و با سواد معمول نمی‌شود پاسخ‌شان را مهیا کرد همگی غیر استاندارد هستند. توصیه شده است که از تست‌های غیر استاندارد پرهیز کنید تا گرفتار نشوید!

درجه سختی تست

درجه پیچیدگی تست اشاره به تست‌های آسان، متوسط و سخت دارد. پیچیدگی یعنی پاسخ‌گویی به تست نیازمند چه مقدار دانش، تجزیه و تحلیل و مهارت است. برخی تست‌ها را می‌شود با کمترین میزان فسفرسوزی پاسخ داد. البته تست سخت با تست غیر استاندارد متفاوت است. تست می‌تواند ساده و غیر استاندارد باشد یا پیچیده و استاندارد باشد!

تکراری بودن تست

تکرارپذیری تست یعنی تستی که عین یا مشابه‌اش در آزمون‌های سال قبل مطرح شده باشد. اگر آزمون‌های سال‌های قبل را تمرین کرده باشید دست‌گیرتان می‌شود که کدام تست تکراری است. تست تکراری دو مزیت دارد. یک اینکه برای مغز آشناست؛ چرا که پیش‌تر حل شده است و دیگر اینکه؛ در بطن هر تست نکته‌ای مستتر است که پیش‌تر تجربه شده است و سرعت پاسخ‌گویی را افزایش و احتمال بروز اشتباه را کاهش خواهد داد!

ماهیت تست

درس‌ها بر اساس چگونگی پاسخ‌گویی بر دو گونه ذهنی و عینی هستند. ذهنی مترادف با مفهومی و عینی مترادف با محاسباتی است. تست‌های عینی اشاره به تست‌هایی دارد که مستلزم انجام عملیات عینی مانند ترسیم نمودار، حل یک رابطه ریاضی و امثالهم هستند. اما پاسخ‌گویی به تست‌های ذهنی در همان ذهن انجام می‌شود. مانند تست‌های تئوری مدیریت که نیاز چندانی به عملیات عینی ندارد. مزیت تست‌های ذهنی مانند تئوری مدیریت، مدیریت بازاریابی، برخی از تست‌های اقتصاد و زبان عمومی در این است که یافتن نکته مستتر در بطن تست مترادف با کشف پاسخ است. حال آنکه در تست‌های عینی مانند تست‌های ریاضی و آمار، پژوهش عملیاتی، مدیریت تولید و برخی تست‌های اقتصاد؛‌ فاصله معناداری میان درک نکته مستتر در بطن تست و رسیدن به پاسخ درست وجود دارد و زمان قابل توجهی در این فاصله صرف می‌شود امکان بروز اشتباه هم بسیار است!

گام ۳: تصمیم‌گیری

حال که ویژگی‌های چهارگانه هر تست را شناختیم لازم است درباره وضعیت تست تصمیم‌گیری کنیم. یعنی باید نسبت خودتان را با هر تست مشخص کنید. هر تستی که در مقابل‌تان قرار می‌گیرد را می‌شود در چهار گروه زیر دسته‌بندی کرد.

تست‌های آنی

تست‌های استاندارد، تکراری، آسان و ذهنی را بدون فوت وقت پاسخ دهید. این تست‌ها نیازمند گروه‌بندی نیستند و به محض مواجه با آنها منهدم‌شان کنید. پاسخ‌گویی سریع به تست‌های آنی را از ابتدای دفترچه تست‌ها آغاز کنید و تا انتها ادامه دهید. تمامی تست‌های آنی را حداکثر می‌شود در ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پاسخ داد. تبعیت از این شیوه دو مزیت دارد. اول اینکه چهار گروه را به سه گروه تقلیل داده‌اید و دیگر آنکه؛ تمامی امتیازهای نهفته در تست‌های سهل‌الوصول را ظرف نیم‌ساعت تصاحب کرده‌اید. پس اتمام پاسخ‌گویی به تست‌های آنی؛ می‌مانند سه گروه که باید یکی‌شان را از مدار آزمون حذف کنید.

تستی که در کمتر از ۶۰ ثانیه حل شود؛ تست آنی است!

تست‌های نزدنی

تمامی تست‌های غیر استاندارد و تست‌های بسیار پیچیده در این دسته قرار می‌گیرند. در واقع تمام تست‌های غیر ‌استاندارد، تست‌هایی که سواد حل‌شان را ندارید و تست‌هایی که فرصت حل‌شان را ندارید، یعنی حل‌شان به صرفه و صلاح نیست از آزمون ارشد حذف کنید. این‌ها طوری باید نشانه‌گذاری کنید که ذهن‌تان را مشغول نکند. اینکه برخی دوستان درباره حذف تست، چشم‌پوشی از تست یا عبور از تست صحبت می‌کنند به همین تست‌ها اشاره دارند. البته توصیه می‌کنم درباره تست‌هایی که سواد حل‌شان را دارید، اما فرصتش را ندهید قدری محتاطانه رفتار کنید. این‌قبیل تست‌ها را ابتدا در برزخی کنید که اگر فرصتش مهیا شد، اقدام به پاسخ‌گویی کنید. برخی تست‌ها در ظاهر، زمان‌خور نشان می‌دهند و باید در زمره تست‌های نزدنی دسته‌بندی شوند، اما طراح تست نکته‌ای را در بطن‌شان مستتر کرده است که اگر درک شود، تست را می‌شود در کمتر از ۳۰ ثانیه منهدم کرد. تست‌هایی را باید از گردونه آزمون حذف کنید که یقین به حذف‌شان دارید!

پیش از این مرحله؛ تعدادی از تست‌ها را به طور فوری حل کرده‌اید و حداقل امتیازی را در کیسه‌تان جمع کرده اید. در این مرحله نیز؛ تعدادی از تست‌های مخاطره‌آمیز را از آزمون حذف کرده‌اید و تعداد تست‌های حل‌شدنی را از موارد حل‌نشدنی تفکیک کرده‌اید. حواس‌تان باشد که حذف تست را باید در گام دوم انجام دهید تا بشود مدت‌زمان کنکور را مدیریت کرد. مزیت رویکرد کنونی برای تست‌زنی در این نکته نهفته است که تمامی امتیازهای نهفته در تست‌های آسان و متوسط را باید در نیمه اول آزمون ارشد تصاحب کرد و نیمه دیگر را به حل و فصل تست‌های متوسط تا سخت و تست‌های زمان‌بر اختصاص داد. در هر لحظه که آزمون تمام شود؛ خاطرتان آسوده است که تمامی امتیازهای ممکن را در فرصت مذبور تصاحب کرده‌اید!

تست‌های زدنی و برزخی

در این مرحله تمامی تست‌های آسان و تکراری و استاندارد را زده‌اید و تست‌های مخاطره‌آمیز را حذف کرده‌اید. در این مرحله تست‌هایی در کیسه‌تان باقی مانده‌اند که یا به صراحت و با صرف زمان منطقی می‌شود حل‌شان کرد، یا درباره حل‌شدنی یا حل‌نشدنی بودن‌شان تردید دارید. این دو دسته را به سرعت و با علامتی مشخص تفکیک کنید. حل تست‌های زدنی را که تمام کردید باید تکلیف تست‌های برزخی را روشن کنید. اگر حل‌شدنی هستند؛ حل‌شان کنید و اگر حل‌نشدنی بودند حذف‌شان کنید. تأکید می‌کنم که اول تست‌های برزخی را نشانه‌گذاری کنید و سپس با طیب خاطر بر حل تست‌های زدنی تمرکز کنید.

اگر این مرحله‌ها را با همین ترتیبی که عرض شد همراهی کنید، هم‌اکنون امتیاز مختصری در کیسه دارید و تکلیف تمامی تست‌ها را روشن کرده‌اید و در حال حل تست‌های زدنی و گردآوری امتیازهایی هستید که شما را به تراز بالاتر هدایت می‌کنند. حواس‌تان جمع باشد که هر تست را باید در یک محدوده زمانی مشخص حل کنید و اگر پیش‌بینی می‌کنید که که زمان بیشتری برای پاسخ‌گویی لازم است، تست را با علامتی دیگر نشانه‌گذاری کنید و روانه انتهای صف تست‌های زدنی کنید تا پس از اتمام تست‌های زدنی و پیش از آغاز بررسی تست‌های برزخی حل‌شان کنید!

پیش‌تر گفتم که تست‌هایی را که درباره‌شان تردید دارید حذف نکنید و در زمره تست‌های برزخی دسته‌بندی کنید؛ چرا که ذهن انسان در مواجهه اولیه با برخی پرسش‌ها قدری کند و مبهم رفتار می‌کند. اما زمان که می‌گذرد و موتور مغز که گرم‌تر می‌شود، شرایط تغییر کرده و با قدری تلاش می‌شود وضعیت تست را معین کرد که زدنی است یا نزدنی!

گام ۴: تست‌های برزخی

رعایت گام‌های سه‌گانه بالا بسیار مهم است. اگر فکر می‌کنید افسار آزمون از دست‌تان خارج شده است؛ در اسرع وقت گام‌های بالا را از ابتدا و با دقت تکرار کنید و به یاد داشته باشید که برای موفقیت در کنکور ارشد باید نتیجه‌گرا باشید. به طور کلی تستی را برای حل باید در اولویت قرار دهید که پاسخش را بشود با حداقل زمان، کمترین انرژی و کمترین مخاطره مهیا کرد.

در این مرحله تمامی تست‌های فوری و زدنی را پاسخ داده‌اید و امتیاز قابل توجهی نصیب‌تان شده است. صحت درج پاسخ‌ها را برگه پاسخ‌نامه بررسی کنید. یادم رفتم بگویم که پاسخ‌ها را به صورت ده‌تایی در پاسخ‌نامه درج کنید. و محض احتیاط هم که شده، صحت درج پاسخ‌ها را به صورت تصادفی بررسی کنید.

حال نوبت تردیدزدایی است. یعنی باید همت کنید و در فرصت باقیمانده؛ تکلیف تست‌های برزخی را روشن کنید. اگر حل‌نشدنی هستند حذف‌شان کنید و اگر حل‌شدنی هستند بدون فوت وقت حل‌شان کنید. همین کار را تا تمام مدت‌زمان کنکور ارشد ادامه دهید و خاطرجمع باشید که تمامی امتیازهای ممکن را کارایی بالا گردآوری کرده‌اید.

نکته‌های کلیدی

شرایط کنکور ارشد با کنکورهای دیگر متفاوت است و نیازمند مهارت‌های ویژه‌ای برای انتخاب درست گزینه‌های درست است. در ادامه درباره چند نکته کلیدی صحبت کرده‌ام.

تکنیک تقلیل گزینه‌ها

یکی از مواردی که زمان و انژری قابل توجهی را از داوطلب‌جماعت تلف می‌کند، انتخاب گزینه درست است. آسیب‌پذیری بیشتر دوستانی که گرفتار امتیاز منفی می‌شوند از جانب تست‌های درست است. یعنی فقط بر گزینه‌ای که به زعم‌شان درست است تمرکز می‌کنند و به نادرستی گزینه‌های دیگر اهمیت نمی‌دهند. توجه به چرایی نادرستی گزینه‌های دیگر شاید چند ثانیه‌ای را تلف کند، اما بروز خطا و امکان گرفتاری در دام‌های مفهومی طراحان تست را کاهش می‌دهد!

یکی از راه‌های انتخاب مطمئن گزینه درست، تکنیک حذف تدریجی گزینه‌های نادرست است. یعنی گزینه درست را گاهی می‌شود به طور مستقیم، و گاهی می‌شود با حذف گزینه‌های نادرست کشف کرد. علی‌ای‌حال؛ حذف تدریجی گزینه‌های نادرست حتی برای داوطلبی که گزینه نهایی را نمی‌داند مفید است و می‌تواند گزینه‌های احتمالی را به دو مورد تقلیل دهد یکی را به طور تصادفی انتخاب کند!

بی‌خیال تکنیک‌های کنکور کارشناسی

شرایط کنکور ارشد تفاوت‌های بسیاری با کنکور سراسری کارشناسی دارد. ترکیب درس‌ها، سن داوطلبان و موارد دیگر موجب شده تا این کنکور در اتمسفری دیگر برگزار شود. از این رو؛ توصیه می‌کنم بسیاری از تکنیک‌های رایج در کنکور سراسری را از ذهن‌تان خارج کنید که گرفتارتان می‌کند. به طور مثال؛ تکنیک اشتراک گزینه‌ها که علی‌الخصوص در درس‌های ریاضی کاربرد بسیاری دارد در کنکور ارشد کارآمد نیست. طراحان کنکور ارشد؛ بی‌شک سطح بالاتری از تیزبینی را هدف قرار می‌دهند و نباید بر اساس رفتارهای ساده‌انگارانه عزیزان کمتر از بیست سال قضاوت کرد. به طور معمول در کنکور سراسری توصیه می‌شود تا از گزینه غیرمشابه یا گزینه تنها در میان چها رگزینه صرف‌نظر شود، چرا که پاسخ درست در میان گزینه‌های مشابه است. در کنکور ارشد اصلا و ابدا چنین قاعده‌ای وجود ندارد و تست‌های بسیاری هستند که پاسخ‌شان همان گزینه غیرمشابه با دیگر گزینه‌هاست.

گاهی نفس بکشید!

بار روانی حاکم بر کنکور ارشد چنان بر وجود برخی دوستان مسلط می‌شود که یادشان می‌رود نفس بکشند. در ۱۵۰ دقیقه کنکور؛ هم باید آب کافی بنوشید، و هم سطح قند خون‌تان را حفظ کنید، و هم باید فرصتی را برای استراحت به ماهیچه‌های کمر و بخش پشت سرتان مهیا کنید تا کارایی‌تان تضمین شود. درباره تغذیه مناسب برای کنکور ارشد در یکی نوشته قبلی صحبت کرده‌ام. هنگام نوشیدن همان چند جرعه و خوردن سریع همان خوراکی مختصر هم استراحتی محسوب می‌شود برای بدن‌های بی‌نوای‌مان!

توفیق یارتان / جواد زارعی

2 نفر درباره «تست‌زنی پارتیزانی (در حال بازنگری)» صحبت کرده‌اند

  1. علی

    یک سؤال:
    در مورد شک بین گزینه‌‌ها، مشخصه که اگه بین دو گزینه آدم شک داشته باشه، بهتر رندوم هم که شده یکی رو بزنه.
    ولی در مورد شک بین سه گزینه چطور؟
    اغلب می‌گن این کار اشتباهه ولی من که برای خودم محاسبه می‌کنم، با اینکه ریسکش تو یکی دوتا تست زیاد دیده میشه، ولی بازدهش مثبته. یعنی اگر مثلاً ۳۰ تا تست داشته باشیم که بین سه گزینه‌شون شک داشته باشیم و همه رو هم رندوم بزنیم، باید حدود ۱۰تاشون درست دربیان که میشه +۳۰ امتیاز (هر پاسخ درست سه امتیاز مثبت) ولی ۲۰تاشون هم غلط درمیان که میشه -۲۰ امتیاز و میبینیم که روی هم رفته آدم ۱۰ امتیاز جلو میفته. بنابراین به نظرم باید حتی اگه بین سه گزینه هم شک داره تست رو بزنه و به آمار و احتمال اعتماد کنه.
    میشه نظرتون رو در مورد این تحلیل بگین و اگه احیاناً اشتباهه اشتباهش رو مشخص کنید؟

    1. جواد زارعی نویسنده

      سلام برادر؛
      یک. به گمانم تصورتان از علم احتمالات چندان درست نیست. انتخاب‌های تصادفی از میان سه تست؛ رویدادهایی مستقل هستند. موضوع؛ احتمال است. نمی‌شود درباره احتمال به قطعیت صحبت کرد!
      دو. شیوه چیدمان تست‌ها در هفت هشت سال اخیر از الگوریتم‌های پیچیده تبعیت می‌کند. یعنی؛ انتخاب تصادفی تست‌ها را با الگوریتم‌های متفاوت شبیه‌سازی می‌کنند و «ریسک» انتخاب تصادفی را حداکثری می‌کنند!

      ارادت‌مند / جواد زارعی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *