تحلیل کلی درس پژوهش عملیاتی (تحقیق در عملیات) و معرفی منابع مبتنی بر اولویت‌ها

منابع درس پژوهش عملیاتی

شوربختانه بیشتر داوطلبان گرایش‌های بازرگانی، آی.تی و تکنولوژی گمان می‌کنند درس پژوهش عملیاتی را باید به هر ضرب و زوری بخوانند؛ حال آنکه مطالعه درس پژوهش عملیاتی مخاطره‌آمیزترین درس کنکور ارشد مدیریت است؛ و مطالعه این درس را فقط و فقط به آن‌دسته از داوطلبان گرایش مدیریت صنعتی پیشنهاد می‌کنم که پیش‌تر این درس را مطالعه کرده‌اند و نکته‌های آن را شکافته‌اند. هر چند، به این‌دسته از دوستان هم پیشنهاد می‌کنم وقت و انرژی‌شان را برای درس‌های دیگر مانند مدیریت تولید صرف کنند!

درباره پژوهش عملیاتی

درس پژوهش عملیاتی را دانشجویان رشته‌های صنایع و مدیریت صنعتی می‌خوانند و در زمره درس‌های پیچیده و محاسباتی است. این درس، مانند ریاضی یا آمار، سرراست نیست. سرراست از این منظر که می‌دانید اگر فلان ساعت ریاضی یا آمار بخوانید، حداقل می‌تواد بهمان درصد بزنید؛ اما هنگامی‌که وارد وادی پژوهش عملیاتی (تحقیق در عملیات) می‌شوید درباره درصدی که می‌توانید شکار کنید مطمئن نیستید. صرفا برای اطلاع عرض می‌کنم که بیشترین میزان نمره منفی داوطلبان کنکور ارشد مربوط به همین درس است!

تعداد داوطلبانی که یک درس خاص را بالاتر از حد متعارف می‌زنند کمتر از انگشتان دست هستند. تعداد داوطلبانی که درس پژوهش عملیاتی، تئوری‌های مدیریت،‌ بازاریابی، و زبان انگلیسی را در همین کنکور ارشد مدیریت ۹۵ بالای ۶۰ درصد زده‌اند کمتر از ده نفر هستند. نکته جالب داستان این است که مشاوران مؤسسه‌های خانه مدیریت و نگاره، قاطبه داوطلبان گرایش بازرگانی را به جای درس کلیدی بازاریابی، به سوی کلاس پژوهش عملیاتی هدایت می‌کنند. حواس‌تان به این‌گونه مشورت‌های جهت‌دار باشد که گرفتارتان می‌کند!

شاید برای بیشتر شما، این پرسش مطرح شده باشد که چرا این‌قدر بر حذف این درس تأکید دارم. پارامترهای متعددی مانند امتیاز هر تست، سختی یادگیری مفاهیم، سختی تست‌ها، محدودیت در کسب درصدهای بالا را باید برای ارزیابی جایگاه و نقش درس در مسیر موفقیت در کنکور ارشد مدیریت لحاظ کرد. اما مهم‌ترین‌شان، منحنی یادگیری درس است که به شما می‌گوید آیا انتخاب و سرمایه‌گذاری به صرفه و صلاح‌تان هست یا نیست!

منحنی یادگیری نشان‌تان می‌دهد که برای نتیجه‌گیری از تلاش‌تان چه مقدار زمان و هزینه و منابع را باید صرف کنید و چه رنج‌هایی را باید تحمل کنید. منحنی یادگیری، یکی از عواملی است که سقف اولویت درس را مشخص می‌کند!

Learning_Cost_72

فیلم‌های آموزشی!

متأسفانه، وب‌سایت مکتوب‌خونه یا آکادمی‌خان، محتوایی با موضوع پژوهش عملیاتی تولید نکرده‌اند. بیشتر فیلم‌های آموزشی موجود در وب‌سایت‌های آموزشی، درس پژوهش عملیاتی را برای رشته مهندسی صنایع تولید کرده‌اند که از اساس برای داوطلبان رشته مدیریت مفید نیستند. دو فیلم آموزشی در وب‌فارسی منتشر شده است.

یک. موسسه معنا، مجموعه‌ای شش‌قسمتی درباره درس پژوهش عملیاتی در آپارات منتشر کرده است. توصیه می‌‌کنم اگر درباره حذف درس پژوهش عملیاتی مردد هستید، این فیلم‌ها را که کمتر از شش ساعت هستند مشاهده کنید.

دو. اگر برای مطالعه درس پژوهش عملیاتی مصمم هستید، می‌توانید ۱۶ دی‌وی‌دی‌ آموزشی درس پژوهش عملیاتی برای رشته مدیریت را با تدریس مهندس عماد شیخان به قیمت ۱۶۰ هزار تومان از وب‌سایت کنکور دکتری تهیه کنید. مهندس عماد شیخان، کتاب پژوهش عملیاتی برای کنکور ارشد مدیریت هم منتشر کرده‌اند که علی‌الظاهر باید همراه با فیلم‌ها مطالعه شوند. این مجموعه برای دوستانی که ترس حذف درس دارند؛ یا امکان استفاده از کلاس‌ها را ندارند؛ یا به ۳۰ تا ۴۰ درصد قانع هستند شاید گزینه مطلوبی باشد!

سه. دوستانی که سطح زبان‌ انگلیسی‌شان خوب است می‌توانند فیلم‌های آموزشی درس پژوهش عملیاتی برای رشت مدیریت این وب‌سایت را که به زبان انگلیسی تولید شده است مشاهده کنند. هم فال است و هم تماشا!

و اما منابع

از آنجا که اعتقادی به مطالعه درس پژوهش عملیاتی برای داوطلبان رشته مدیریت ندارم، درباره منابع درسی به اختصار صحبت می‌کنم. چند کتاب مرجع برای درک مفاهیم درس پژوهش عملیاتی پیشنهاد شده است. یکی، کتاب پژوهش عملیاتی دکتر مهرگان (نشر دانشگاهی) و دیگری کتاب تحقیق در عملیات دکتر عادل آذر (علوم نوین) است. کتاب دکتر خاتمی فیروزآبادی (نص) هم هست که فقط درباره‌شان فقط شنیده‌ام. دکتر صفری، استاد دانشگاه تهران هم کتاب جالب و تازه‌ای با مهربان‌نشر منتشر کرده است. بیشتر دوستان این‌کاره، مطالعه کتاب دکتر صفری را به داوطلبان کنکور توصیه کرده‌اند.

درس پژوهش عملیاتی نیازمند مهارت‌ورزی است. دکتر علی احسانی، کتاب‌های دکتر فدوی یا مهندس یگانه را برای تمرین تست‌زنی توصیه کرده است. دکتر سپندارند هم در این‌باره کتابی با نگاه دانش منتشر کرده است و در این‌باره مدعی است. جناب یگانه از فضای مهندسی آمده‌اند و بیشتر از دکتر سپندارند که مدیریتی هستند بر ریاضیات تأکید می‌کنند!

برای مطالعه درس پژوهش عملیاتی، صرفا بر منابعی که برای رشته مدیریت مهیا شده است تمرکز کنید و از مطالعه کتاب‌های دکتر زاهدی‌سرشت و مهندس ایمن‌پور که برای مهندسی صنایع تهیه کرده‌اند چشم‌پوشی کنید که کمک‌تان نمی‌کند!

و آخر اینکه!

زحمت بکشید و درباره درس پژوهش عملیاتی نپرسید که پاسخ‌تان را نمی‌دهم. ارشدباز را که بالا و پایین کنید، هزاران کلمه درباره این درس نوشته‌ام و بیشتر از این نمی‌خواهم درباره درسی که کمکی به داوطلبان نمی‌کند صحبت کنم.

بر این نکته تأکید می‌کنم که تمام داوطلبان کنکور ارشد به نفع‌شان است که درس پژوهش عملیاتی را حذف کنند؛ می‌مانند داوطلبان گرایش مدیریت صنعتی که پیشنهاد می‌کنم به جای پژوهش عملیاتی بر ریاضی و آمار و مدیریت تولید تمرکز کنند؛ هر چند اگر پژوهش عملیاتی را کمکی یا اصلی هم اولویت‌بندی کنند خطا نکرده‌اند. این را هم بگویم که یکی از رتبه‌های برتر کنکور ارشد مدیریت ۹۴ که هم‌اکنون دانشجوی رشته تولید و عملیات دانشگاه تهران است؛ درس پژوهش عملیاتی را صفر زده است. پس، این‌طوری هم می‌شود!

خلاصه منابع پیشنهادی

عنوان کتابنویسنده / مترجمانتشاراتقیمتاولویت‌بندی
تحقیق در عملیاتدکتر حسین صفریمهربان‌نشر۳۸.۰۰۰تمام اولویت‌ها
تحقیق در عملیاتمسعود خلیلی یگانهراهیان ارشد۲۷.۰۰۰تمام اولویت‌ها