روزنوشت ارشد ۹۶مهارت یادگیری یعنی ظرفیت‌سازی برای قبولی!

مهارت یادگیری یعنی ظرفیت‌سازی برای قبولی!

توسعه منابع و ظرفیت‌سازی، دو رویکرد متضاد برای ارتقای موقیعت و فرصت‌سازی هستند.

هم‌زمان با اعلام عمومی برگزاری دوره مهارت‌های پایه یادگیری، ایمیل‌های بسیاری درباره چیستی و فایده شرکت در این دوره‌ها دریافت می‌کردم؛ که برخی‌شان را به طور مستقیم پاسخ دادم و برخی دیگر را بعدتر، به مطلبی که درباره دوره‌ها نوشته بودم حواله کردم. راستش، حجم پرسش‌ها به طور سینوسی نوسان می‌کرد و گاهی کم می‌شد و گاه، شدت می‌گرفت؛ تا اینکه هفته گذشته سه ایمیل از سه دوست دریافت کردم که به گفته خودشان، شاگردان مؤسسه … هستند؛ و مشاور اعظم‌شان تأکید کرده است که در دوره‌های جواد زارعی شرکت نکنند و از پارسه دوری کنند. این دوستان، آشنایی چندانی با من و ارشدباز نداشتند و به علت موضع‌گیری آن دوست بزرگوار، حساس شده‌اند که مگر این زارعی فتنه‌گر چه در دوره‌اش می‌گویند که نباید دیده و شنیده شود. این بود که پرسش‌هایی درباره اصل و فرع دوره مطرح کردند که به فراخور، پاسخ‌هایی تقدیم‌شان کردم. اما بعدتر تصمیم گرفتم مطلبی کلی، خطاب به داوطلبان کنکور درباره لزوم یادگیری مهارت‌های یادگیری و تسلط بر روش درس‌خوانی بنویسم.

سال‌ها پیش، حاکمان و پادشاهان کشورها به دنبال افزایش منابع‌شان اعم از گاو، گوسفند، مرغ، زمین‌های حاصل‌خیز، آدم، معادن سنگ آهن، حوضچه‌های نمک، آب شیرین، سنگ‌های قیمتی، و امثالهم بودند؛ اما منابع‌شان محدود بود؛ پس، برای افزایش منابع، به کشورهای همسایه حمله می‌کردند و کمیت منابع‌شان را بسط می‌دادند. بعدها، همین حاکمان و پادشاهان که گذر زمان، عقل معاش‌شان را تقویت کرده بود، دستگیرشان شد که کشورگشایی برای گسترش منابع، شاید در کوتاه‌مدت گره‌گشا باشد؛ اما در بلندمدت هزینه‌زاست و هزینه‌های کنترل کشور را بالا می‌برد و چندان به صرفه و صلاح نیست. از این رو، به‌جای گسترش منابع، رویکرد دیگری را در پیش گرفتند که در دنیای کنونی ظرفیت‌سازی خطاب می‌شود و بر کیفیت استفاده از منابع تمرکز کردند. این‌جا بود که مفهوم بهره‌وری مطرح شد؛ یعنی کارهایی انجام شود که همین زمین، محصول بیشتری تولید کند؛ و مرغ‌دانی‌ها به‌جای ده تخم در روز، بیست تخم‌مرغ در روز تولید کنند؛ و همین‌طور الی آخر. رویکرد توسعه منابع همچنان هم استفاده می‌شود؛ اما رویکرد غالب در دنیای توسعه‌یافته، ظرفیت‌سازی است؛ و ظرفیت‌سازی نیازمند دانش و مهارت است.

رویکرد توسعه منابع، تا ده دوازده سال پیش، برای کسب توفیق در کنکور ارشد به صرفه و صلاح بود؛ چرا که دسترسی به منابع موردنیاز مانند کلاس‌ها و کتاب‌ها و جزوه‌ها سهل و ساده نبود، و احتمال موفقیت داوطلبانی که به کلاس‌های فلان استاد و کتاب‌های بهمان استاد دسترسی داشتند به مراتب بیشتر از از داوطلبانی بود که بیشترشان مقیم شهرستان بودند یا بضاعت‌ مالی‌شان محدود، و دست‌شان از این منابع کوتاه بود. چهار پنج سال پیش، رتبه یک مدیریت رسانه که مقیم بوشهر بود، برای تهیه جزوه فلان استاد ارتباطات و خرید برخی کتاب‌ها، عازم تهران شد، و چند روزی گشت، و منابعی را که لازم داشت خرید، و رفت بوشهر، و نشست و خواند و با تمرکز بر زبان انگلیسی، رتبه یک شد. همین چهار سال پیش، قصد داشتم فایل‌های صوتی درس تئوری مدیریت جناب پرچ را که در مؤسسه مدرسان شریف ایراد شده بود، به طور رایگان در وب منتشر کنم. خبرش را منتشر کردم؛ اما چندی بعد، جناب پرچ پشیمان شد؛ و در نهایت، فایل‌ها را منتشر نکردم؛ که اگر منتشرشان می‌کردم، کیفیت تئوری‌خوانی بسیاری از دوستان را ارتقا می‌داد، و شاید نتیجه‌های بهتری کسب می‌کردند؛ چرا که، دسترسی به فایل‌های صوتی جناب پرچ در آن روزگار، مزیت بود و دستان بسیاری از داوطلبان از این‌گونه مزیت‌ها کوتاه بود. اما …

شرایط تغییر کرده است و رویکرد توسعه منابع به مانند سال‌های قبل به صرفه و صلاح نیست. دیگر فایل‌های صوتی جناب پرچ ارزش سابق را ندارند. حتی، اگر فیلم برخی کلاس‌ها هم به رایگان منتشر شوند، مزیت ویژه‌ای تلقی نمی‌شوند. تا چند سال پیش، داوطلبان برای خرید فلان کتاب باید راهی شهری بزرگ می‌شدند؛ اما خدمات ارسال تلفنی و اینترنتی کتاب رایج؛ و عدالت حداقلی در دسترسی به منابع ایجاد شده است. دسترسی به شبکه‌های اجتماعی و ظهور پدیده کانال‌های تلگرامی، و به ثمر نشستن جنبش توزیع محتوای رایگان که به طور جدی با مدرسه دانشگاه شریف و وب‌سایت مکتب‌خونه آغاز شد، رفتار مصرف‌کنندگان محتوا را به شدت تغییر داده است. دسترسی به حداقل محتوای لازم برای موفقیت در کنکور، در دسترس تمام شهروندان ایرانی قرار گرفته است. در بطن تحلیل درس‌ها و پیشنهاد منابع، به وفور درباره وب‌سایت‌های ایرانی و فرنگی که محتوای باکیفیت و رایگان را منتشر کرده‌اند صحبت کرده‌ام. همچنین، بپذیریم که دوران برگزاری برخی اساتید و کلاس‌‌شان تمام شده است. تا دیروز، داوطلبان تشنه شنیدن و دانستن مفاهیم فلان درس بودند و مدرسان محترم هم به بیان آموخته‌ها بسنده می‌کردند؛ اما امروزه، بیان آموخته‌ها، دردی از داوطلبان درمان نمی‌کند؛ چرا که آموخته‌ها را می‌شود به مراتب بهتر، ارزان‌تر و حتی دُرست‌تر از چیزی که بیشتر اساتید حواله داوطلبان می‌کنند از بطن کتاب‌ها و منابع دیگر کسب کرد. نیاز داوطلبان امروزی، کسب بینش درباره مفاهیم درسی است؛ و بینش، همان است که بارها با عنوان گفت‌وگو درباره لابلای خط‌ها بیان کرده‌ام. پس، اگر مدرسی نتواند درباره عمق مفاهیم صحبت کند و نتواند دید لازم را به داوطلبان منتقل کند؛ صرفا به بیان آموخته‌ها بسنده کرده و با استانداردهای کنونی دنیای آموزش، وقت داطلبان کنکور را بر باد داده است. راستش، بیشتر مدرسان کنکور دست‌گیرشان شده است که باید طرحی نو دراندازند و از سطح بیان آموخته‌ها فراتر روند؛ اما برخی‌شان نمی‌دانند و بیشترشان نمی‌توانند خودشان و دانشجویان‌شان را ارتقا دهند؛ چرا که انتقال بینش به دانشجویان آداب و مراتبی دارد که باید آموخته شود. واقعیت این است که بیشتر مدرسان، به فرض داشتن بینش، چگونگی انتقال بینش را نیاموخته‌اند، و نمی‌توانند چیزی را در این سطح به داوطلبان انتقال دهند. روش‌های و شیوه‌های عجیب و غریبی که این‌ور و آن‌ور بری تدریس این درس و آن بحث تبلیغ می‌شود، ناشی از همین تلاش‌ است که به نتیجه نرسیده است!

ظرفیت‌سازی، کلید اصلی و شرط لازم برای موفقیت داوطلبان در کنکور است. ظرفیت‌سازی، مهارت استفاده بهتر و کیفی‌تر از منابع در دسترس است. ظرفیت‌سازی، مهارت است و باید آموخته شود. باید بپذیریم که دوران رویکرد توسعه منابع گذشته است و به صرفه و صلاح داوطلبان نیست. رتبه سی و خرده‌ای کنکور مدیریت سال ۹۵ برای تسلط بر درس تئوری مدیریت از خدمات سه مؤسسه استفاده کرد و ساعت‌ها وقت صرف کرد  بالاخره تئوری را ۴۰ درصد زد. اگر ایشان، به‌جای بسط منابع و توجه به کلاس‌ها و کتاب‌های متعدد، رویکرد ظرفیت‌سازی را پیش می‌گرفت، پنجاه متر هم از رتبه یک جلوتر می‌رفت!

ظرفیت‌سازی، یادگیری چگونگی مطالعه دُرست منابع است. ظرفیت‌سازی، یادگیری مهارت دوری از اتلاف است. ظرفیت‌سازی، یادگیری و تقویت مهارت تمرکز است. ظرفیت‌سازی، یادگیری مهارت پایه برای درس‌خوانی دُرست‌ است. ظرفیت‌سازی؛ یادگیری مهارت خلاصه‌سازی، یادداشت‌برداری، استخراج نکته‌های کلیدی،‌ کشف کلمه‌محوری مستتر در بطن متن‌ها، دسته‌بندی نکته‌ها، ترسیم درخت مفهومی مبحث‌ها، و یادگیری مهارت طرح پرسش‌های کلیدی و تسلط بر تکنیک‌های حل مسأله، و حتی، توان طراحی تست است. ظرفیت‌سازی، یادگیری مهارت تشخیص زمان‌های خواندن و نخواندن است. ظرفیت‌سازی، یادگیری مهارت چقدر خواندن است. و مبتنی بر تجربه می‌گویم که می‌دانم و می‌بینم که ظرفیت‌سازی، شرط لازم برای بقا در بازار کنکور و فرصت‌سازی برای کسب توفیق در کنکور ارشد است؛ و یادگیری روش درست درس‌خوانی، شرط کافی برای کسب توفیق در کنکور ارشد است. از میان صدها داوطلبی که در چهار پنج سال اخیر برای موفقیت در کنکور ارشد کمک‌شان کرده‌ام، صرفا ده دوازده داوطلب، آن‌هم به طور نیم‌بند، با مهارت‌های یادگیری و روش دُرست درس‌خوانی آشنا بودند، و با زجر و زحمتی کمتر، و لذتی بیشتر درس‌‌خوانی می‌کردند. واقعا چرا؟ آیا نمی‌شود؟ یقینا می‌شود و از آنجا که یادگیری، مهارت است؛ پس، آموختنی است!

دوستان عزیز؛

علیرغم اینکه دوست دارم به افراد بیشتری کمک کنم؛ نگران شلوغ شدن یا نشدن کلاسم نیستم. حتی سه دوره مؤسسه پارسه را به یک دوره (سه‌شنبه عصر) تقلیل داده‌ام؛ و از دوره‌های آتی، شرایط شرکت در دوره را برای تقلیل افراد، سخت‌تر خواهم کرد؛ چرا که دوست دارم وقتم را صرف افرادی کنم که عمیقا به رویکرد ظرفیت‌سازی باور دارند و برای افزایش ظرفیت‌های خودشان تلاش می‌کنند. دوستان عزیز، اگر به رویکرد ظرفیت‌سازی، به ماهیت دوره، به اثربخشی دوره، به صلاحیت مربی دوره، یا به مؤسسه برگزارکننده دوره مشکوک هستید صادقانه پیشنهاد می‌کنم از این‌گونه حاشیه‌ها دور بمانید و از نام‌نویسی پرهیز کنید؛ و به یاد داشته باشید که باید موضوع ظرفیت‌سازی را به هر روشی که می‌پسندید و مورد اعتمادتان است پیگیری کنید. مهم این است که رویکرد ظرفیت‌سازی ترویج شود؛ و داوطلبان، بهتر و کیفی‌تر بخوانند و زجر و رنج کمتری را برای رسیدن به هدف‌شان تحمل کنند. دعا می‌کنم و دعا کنید که چنین شود!

6 نفر درباره «مهارت یادگیری یعنی ظرفیت‌سازی برای قبولی!» صحبت کرده‌اند

    1. جواد زارعی نویسنده

      سلام؛

      متأسفانه دوره مهارت یادگیری را به طور محدود در تهران برگزار می‌کنم. البته، دوستان پیشنهادهایی برای برگزاری دوره‌های یک‌روزه در برخی شهرها دارند. اگر دوره‌ای برای شهرهای دیگر تعریف شود، همین‌جا در ارشدباز اطلاع‌رسانی خواهد شد.

      متأسفم که نمی‌توانم کمک‌تان کنم // جواد زارعی

    1. جواد زارعی نویسنده

      سلام؛

      یک. مؤسسه ونوس در حوزه کنکور کارشناسی فعال است و ارشدباز در حوزه کنکور کارشناسی ارشد؛ از این رو، درج تبلیغ مؤسسه شما، معنادار نیست.

      دو. وب‌سایت ارشدباز نگاه انتفاعی ندارد؛ به اقتضای شرایط، و بدون اخذ هزینه، مدرسان درست و درمان، و مؤسسه‌ها را معرفی می‌کند.

      ارادت‌مند // جواد زارعی

  1. مونا

    سلام جناب زارعی پور

    من متاسفانه تا الان نتونستم تو کلاس شرکت کنم.

    تو مهر ماه دوره ایی برگزار میشه؟میشه اطلاع بدید؟

    1. جواد زارعی نویسنده

      سلام؛

      دوره کنونی دو هفته دیگر تمام می‌شود؛ و هفته آینده درباره برگزاری دوره بعدی و تغییراتی که در دوره اعمال شده است اطلاع‌رسانی خواهم کرد.

      ارادت‌مند // جواد زارعی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *