بلاگهدف‌گذاری درسی ۱ (در حال بازنگری)

هدف‌گذاری درسی ۱ (در حال بازنگری)

صحبت کنکور ارشد مدیریت که می‌شود، داستان را باید از دو منظر «درس‌خوانی» و «درس‌دانی» روایت کرد. برخی برای موفقیت در کنکور ارشد به «درس‌دانی» تمایل دارند و تصورشان این است سطح علمی‌شان برای قبولی و احراز رتبه‌های یکی دو رقمی باید در حد تیم ملی باشد. هزینه و زمان لازم برای موفقیت در کنکور را می‌شود با استفاده از میان‌برها کاهش داد. همین‌که بدانید در کجا باید «درس‌خوان» و در کجا باید «درس‌دان» باشید، یعنی باید هدف‌گذاری درسی دقیق، صریح، ملموس و درست و درمانی داشته باشید!

بیشتر مشاوران تحصیلی بر این نکته تأکید می‌کنند که قبولی در کنکور ارشد راه و چاه دارد، و نیازمند درس‌خوانی مفصل نیست. همین می‌شود که درس‌خوان‌های کم‌سوادی که چگونگی مدیریت کنکور ارشد را آموخته‌اند، رتبه‌ای فوق‌العاده کسب می‌کنند. نه درس‌دانی مقبول است و نه درس‌خوانی مذموم. راز کلیدی موفقیت در کنکور ارشد، تعریف هدف‌های عملیاتی است. یعنی:

«بدانیم کدام درس را، در چه سطحی باید بخوانیم»

هدف‌گذاری درسی؛ از درس‌خوانی تا درس‌دانی

در درس‌هایی که نیازمند تعمیق در مطالب و مهارت تست‌زنی بالا نیستد، نه تنها لزومی به «درس‌دانی» نیست، بلکه تأکید بر «درس‌دانی» اشتباهی نابخشودنی است. همین‌طور در برخی درس‌ها یا مبحث‌ها؛ نباید به «درس‌خوانی» اکتفا کرد و باید «درس‌دان» شد. اینکه کجا باید «درس‌دان» و کجا باید «درس‌خوان» بود، نیازمند درک تفاوت‌های‌شان است. تفاوت اصلی درس‌خوانی و درس‌دانی در:

«دامنه و عمق درک‌تان از دانش، و مهارت استفاده از دانسته‌ها در حوزه عمل مانند تست‌زنی است»

سطوم چهارگانه درک

بر این اساس؛ چهار سطح برای درک تعریف می‌شود:

سطح درک اول (درس‌خوان ۱)

داوطلب «درس‌خوان ۱» با کلیات و حوزه‌های اصلی مباحث آشناست. «درک اول» از درس اقتصاد خرد یعنی آشنایی کلی با مفاهیم عرضه، تقاضا، مطولبیت، نظریه مصرف‌کننده، نظریه تولیدکننده، انواع بازارها و غیره، و نیز رابطه‌هایی که بین این‌ها برقرار است. اگر تست نرم و نازکی در این‌باره مطرح شود، شاید بتواند پاسخ دهد!

سطح درک دوم (درس‌خوان ۲)

داوطلب «درس‌خوان ۲» علاوه بر کلیات و مباحث اصلی، با جزئیات درس‌ها و فصل‌ها آشناست و چگونگی حل مسأله‌ها را می‌داند. «درک دوم» از فصل اول اقتصاد خرد، یعنی دانستن تعریف تقاضا، پارامترهای مؤثر بر تقاضا، چگونگی مدیریت جریان عرضه و تقاضا و امثالهم. داوطلب «درس‌خوان ۲» درس‌ها را از کل به جزء خوانده است و می‌تواند تست‌های استاندارد، غیرتکراری و با سختی متوسط را به درستی پاسخ دهد. جناب «درس‌خوان ۲» قابلیت تست‌زنی خوبی در محدوده‌ای مشخص دارد. یعنی؛ در حوزه مطالبی که خوانده و تست‌هایی که تجربه‌شان کرده فوق‌العاده است، اما در مواجه با پرسش‌های غیراستاندارد و غیرتکراری ناتوان است. همچنین اگر مدل طراحی پرسش‌های کنکور تغییر کند، لنگ در هوا خواهد ماند.

سطح درک سوم (درس‌دان ۱)

موجودی که «درس‌دان ۱» خطاب می‌شود کمال‌گراست و به شیوه مرور انباشتی و مبتنی بر درخت حافظه درس‌خوانی می‌کند. از این رو؛ مطالب را هم از کل به جزء و هم از جزء به کل خوانده است. در چنین سطحی از درک است که اگر مدل طراحی پرسش‌ها هم تغییر کند گمانم نمی‌کنم تغییر چندانی در کیفیت پاسخ‌گویی ایجاد شود. جناب «درس‌دان ۱» تمامی پرسش‌های استاندارد و تکراری و پرسش‌های استاندارد و غیرتکراری را به علت مرور منسجم مطالب به سهولت پاسخ می‌دهد و بیشتر پرسش‌های غیراستاندارد و تکراری را به علت مرور چندباره تست‌های سال‌های گذشته به درستی پاسخ خواهد داد. درس‌دانی برای حضور در جمع رتبه‌داران دورقمی ضروری است.

سطح درک چهارم (درس‌دان ۲)

«درس‌دان ۲» چند تفاوت ظریف و البته تأثیرگذار با «درس‌دان ۱» دارد. در نگاه اول می‌شود از درس‌دانی ۲ صرف‌نظر کرد، اما در برخی برهه‌ها لازم است تا درس‌خوانی را در سطح «درس‌دان ۲» پیگیری کرد. و اما تفاوت درس‌دان ۲ یا درس‌دان ۱:

اول؛ در زمان درک پرسش و زمان پاسخ‌گویی است. بدانید بد نیست که متوسط ضرایب درس‌های نفر اول مدیریت ارشد آی.تی بسته به سختی یا آسانی آزمون بین ۵۵ تا ۶۵ درصد است. متوسط ضرایب ده نفر اول بین ۴۸ تا ۵۳ درصد است. متوسط ۵۰ نفر ارشد نیز بین ۴۰ تا ۵۰ درصد و متوسط ضرایب درس‌های ۱۰۰ نفر برتر ارشد مدیریت حوالی ۳۵ درصد است. راستش تفاوت سطح علمی چهل پنجاه نفر اول کنکور ارشد چندان نیست. نکته در چگونگی مدیریت آزمون ارشد و از همه مهم‌تر؛ ایجاد زمان بیشتر برای تست‌های سخت، غیراستاندارد و غیرتکراری با افزایش درک و سرعت پاسخ‌گویی به پرسش‌های آسان‌تر، استاندارد و تکراری است. مدیریت زمان؛ نکته‌ای کلیدی برای موفقیت است. «درس‌دان ۲» زمان را در دو لایه مدیریت می‌کند.

  • در لایه یک؛ مدیریت زمان در حین برگزاری آزمون است که بعدتر درباره‌اش صحبت خواهم کرد.
  • در لایه دو؛ مهارت‌هایی را هنگام درس‌خوانی توسعه داده است که نتیجه‌شان کاهش زمان، همزمان با افزایش کیفیت پاسخ‌گویی است. مهارت‌هایی چون تندخوانی، حفظ توان ذهنی و فیزیکی برای مدت‌های طولانی، تفکر سیستمی و امثالهم که یادگیری‌شان برای هر بنی‌بشری میسر است!

دوم؛ به علت درک عمیقی است که درس‌دان ۲ از درس‌ها و تست‌ها دارد می‌تواند پرسش غیراستاندارد را استاندارد کند، چرا که می‌تواند منظور اصلی طراح تست را استنتاج کند. پاسخ‌گویی و نیز هوشمندی در عدم پاسخ‌گویی به چند پرسش غیراستاندارد و غیرتکراری می‌تواند رتبه داوطلب را ده دوازده پله در میان دورقمی‌ها جابجا کند. همین چند پله می‌تواند کیفی دانشگاه هدف را به شهید بهشتی یا تهران ارتقا دهد!

سطح «درک ۴» یعنی هضم و جذب کامل مفاهیم است. اینکه آیا ورود به سطح «درک ۴» برای کنکور‌جماعت لازم است را در ادامه خواهم گفت، اما برای حضور در رتبه‌های بالا توصیه می‌کنم بر «درک ۳» تمرکز کنید.

تعریف حدود و ثغور

برای هدف‌گذاری درسی (عملیاتی) باید بدانید که نسبت‌تان با هر درس و حتی هر فصل چیست. برای هدف‌گذاری عملی نیازمند اطلاعات بیشتری درباره چیدمان پرسش‌ها از منظر استاندارد بودن، تکرار در سال‌های گذشته و درجه سختی است. ماتریس زیر برای تأمین همین منظور مهیا شده است. در مطلب پیشین گفته شد که نسبت‌مان با هر درس و مبحث بر اساس چند عامل مشخص می‌شود که از میان‌شان؛ «پرسش‌های استاندارد» و «تکرر پرسش‌ها» و «درجه سختی درس» مهم‌ترند.

 ماتریس تصمیم گیری دوبعدی

در ماتریس بالا، وضعیت پرسش از چهار حالت خارج نیست:

ناحیه ۱: پرسش استاندارد و تکراری (تکراندارد)

ناحیه ۲: پرسش استاندارد و غیرتکراری

ناحیه ۳: پرسش غیراستاندارد و تکراری

ناحیه ۴: پرسش غیراستانداردو غیرتکراری (باتلاق)

ترتیب ناحیه‌ها نشان‌گر بیشتری امتیازی است که می‌شود کسب کرد و کمترین زحمتی که می‌شود صرف کرد. ناحیه‌های «۱» و «۴» اهمیت بالاتری برای کنکوری‌جماعت دارند. پرسش‌های «ناحیه ۱» را می‌توان در کمترین زمان ممکن پاسخ داد و برای پرسش‌های سخت‌تر زمان ذخیره کرد. «‌ناحیه ۴» باتلاقی است. هم نمره منفی‌بیار و هم وقت‌کش است و به طور کلی؛ منشاء ارتکاب خطاهای عمدی و سهوی است!

کنکوری‌جماعت باید هوشمندی کند و تمامی ۱۸۰ پرسش آزمون را ظرف ۱۵ دقیقه شناسایی کند و آن‌ها را بر اساس ناحیه‌های چهارگانه بالا علامت‌گذاری کند و به همان ترتیب به پرسش‌ها پاسخ دهد!

افزودن عامل «سختی پرسش» تعداد خانه‌های ماتریس بالا را تا ۱۲ خانه افزایش می‌دهد. یعنی در تعیین هدف‌ها علاوه بر عامل‌های قبل؛ باید درجه سختی تست را نیز لحاظ کنیم.

ماتریس سه‌بعدی

بی‌شک پاسخ‌گویی به پرسش ساده و استاندارد و غیرتکراری (۴) بسی آسان‌تر از پرسش ساده و غیراستاندارد و تکراری (۷) است. شناسایی پرسش‌ها و علامت‌گذاری‌شان بر اساس اولویت‌های ۱۲ ناحیه ماتریس بالا؛ مسیر نیل به موفقیت را روشن می‌کند. حال این پرسش مطرح می‌شود که چه سطحی از سواد علمی و مهارت عملی برای تست‌زنی موفق موردنیاز است. نسبت میان عامل‌های سه‌گانه و سطح علمی و عملی موردنیاز برای موفقیت در کنکور ارشد در ماتریس ۴۸ خانه‌ای زیر مشخص شده است.

ماتریس جامع هدف‌گذاری عملیاتی

خانه‌های ماتریس بالا بر اساس متوسط درس‌ها نشانه‌گذاری شده‌اند. در واقع ماتریس بالا را باید برای هر درس به طور مستقل نشانه‌گذاری کرد. به طور مثال؛ توزیع عامل‌های سه‌گانه برای درس زبان انگلیسی این‌گونه است که نزدیک ۶۶ درصد تست‌ها استاندارد، حدود ۱۰ درصد تکراری، حدود ۱۰ درصد ساده و ۶۰ درصد متوسط و ۳۰ درصد تست‌ها سخت هستند. شرایط برای درس تئوری‌های مدیریت بسیار متفاوت است. حدود ۸۰ درصد تست‌ها استاندارد و ۴۰ درصد تست‌ها تکراری هستند و یک‌چهارم تست‌ها ساده و حوالی نیمی از تست‌ها متوسط طراحی می‌شوند. این اعداد از بررسی تست‌های سال‌های گذشته استخراج شده‌اند. این‌ها را گفتم تا بدانید، توزیع خانه‌های ماتریس تصمیم‌گیری برای تعریف هدف‌گذاری عملیاتی باید برای هر درس به طور مستقل انجام شود. ماتریس هدف‌گذاری درسی (عملیاتی) در بدترین حالت؛ سطحی از سواد علمی و مهارت عملی تست‌زنی موردنیاز داوطلب بی‌نوای ارشد مدیریت را با دقتی مناسب پیش‌بینی می‌کند.

گام‌های تست‌زنی

ماتریس چهار ناحیه‌ای تصمیم‌گیری؛ ابزار فوق‌العاده‌ای برای شناسایی شرایط موجود در جلسه آزمون و اتخاذ استراتژی مناسب برای مدیریت آزمون است. هر داوطلب هوشمند؛ تکلیفش را با تست‌ها در چهار گام مشخص می‌کند:

گام یک

پیش از آغاز آزمون؛ نسبت خودش را با هر درس مشخص می‌کند. به طور مثال می‌داند که در درس مدیریت بازاریابی در سطح «درس‌خوان ۲» و در ریاضی و آمار در سطح «درس‌خوان ۱» و در درس تئوری‌های مدیریت در سطح «درس‌دان ۲» است و همین‌طور الی آخر.

گام دو

تمام تست‌ها را در ابتدای آزمون در چهار دسته مطابق ناحیه‌های چهارگانه ماتریس بالا شناسایی و علامت‌گذاری می‌کند. پس از نشانه‌گذاری تست‌ها؛ می‌دانید که در فلان درس فقط باید به پرسش‌های ساده و متوسط، استاندارد و تکراری پاسخ دهید و لاغیر. توصیه می‌کنم یکی دو ماه مانده به موعد آزمون؛ تست‌نزنی هوشمندانه را تمرین کنید!

گام سه

درس‌ها را بر اساس اولویت امتیازی مرتب می‌کند. توجه به این نکته بسیار حیاتی است که در محاسبه امتیاز نهایی؛ تعداد پرسش‌ها فاقد اهمیت است و فقط درصد پاسخ‌های درست در محاسبه امتیاز نهایی لحاظ می‌شود. به طور مثال؛ پاسخ‌گویی درست به ۱۰ تست از ۲۰ تستی که برای درس اقتصاد خرد و کلان مطرح می‌شود برای کسب برای کسب امتیاز ۵۰ درصد کفایت می‌کند که ضرب‌در ۲ می‌شود ۱۰۰ امتیاز. کسب همین امتیاز از درس ریاضی و آمار مستلزم پاسخ‌ درست به ۲۰ تست از ۴۰ تست است. پس؛ هر تست درست اقتصاد دو برابر هر تست درست ریاضی و آمار امتیاز دارد و عقل حکم می‌کند که عملیات تست‌زنی با اولویت درس‌های امتیازآور آغاز شوند. اولویت امتیازی درس‌ها در جدول زیر مشخص شده است.

برخی دوستان خواهند پرسید که «درس تئوری‌های مدیریت» اگرچه اولویتی امتیازآور است، اما به همان اندازه نیز سخت است و نیازمند مطالعه منابع متعدد است. پاسخ مفصل این پرسش را پس از پایان بخش برنامه‌ریزی درسی ارایه خواهم کرد. اما خلاصه‌اش این می‌شود که باید تست‌های ساده و استاندارد و تکراری هر درس (در ناحیه ۱) را با اولویت جدول بالا در کسری از ثانیه شکار کرد و زمان ذخیره کرد. سپس تست‌های متوسط و استاندارد و تکراری هر درس (در ناحیه ۱) را با اولویت جدول بالا و با اندکی تأمل پاسخ گفت. عملیات تست‌زنی را باید بر اساس اولوین ماتریس تصمیم‌گیری (۴۸ ناحیه) و جدول اولویت درس‌ها انجام داد!

اولویت‌بندی امتیازی درس‌ها

گام چهار

رعایت گام‌های سه‌گانه بالا بسیار مهم است. اگر فکر می‌کنید افسار آزمون از دست‌تان خارج شده؛ در اسرع وقت گام‌های بالا را از ابتدا و با دقت بالا تکرار کنید و به یاد داشته باشید که برای موفقیت در کنکور ارشد باید نتیجه‌گرا باشید!

مؤخره!

هم‌اکنون می‌توانید هدف‌های عملیاتی‌تان را طرح‌ریزی کنید. یعنی خودتان را بسنجید و تکلیف‌تان را با رتبه‌ای که می‌خواهید مشخص کنید. سپس سطح درک‌های موردنیاز برای هر درس را مشخص کنید. در مرحله بعد وارد فاز طرح‌ریزی یا برنامه‌ریزی درسی خواهیم شد و درباره دو رویکرد اصلی در برنامه‌ریزی صحبت خواهیم کرد.

10 نفر درباره «هدف‌گذاری درسی ۱ (در حال بازنگری)» صحبت کرده‌اند

  1. سارا

    سلام و خداقئت ، من معمولا به این سایت سر میزنم مطالبتون خیلی خوبه ، یه راهنمایی می خواستم : برای کلاس ارشد زبان تخصصی رو برم بهتره یا عمومی ؟ من انگلیسی رو سالهاست گذاشتم کنار و فرانسه رو خوندم ، ممنون که راهنمایی می کنید

    1. جواد زارعی نویسنده

      سلام خواهر؛
      اگر عجله دارید می‌توانم پاسخی دم‌دستی حواله‌تان کنم که راستش گمان نمی‌کنم دردی از مشکل‌تان دوا کند. اگر بتوانید اندکی، یعنی دو سه هفته‌ای صبر کنید، مفصل درباره درس زبان صحبت خواهم کرد. خبرم کنید که کدام پاسخ‌ را می‌خواهید؟

  2. سارا

    راستش شنبه باید برای ثبت نام کلاس برم موسسه نگاره ، بنابراین باید تا شنبه تصمیم بگیرم ، اگر راهنمایی کنید که خیلی ممنون میشم

    1. جواد زارعی نویسنده

      سلام دوباره؛
      یک. درباره سابقه تحصیلی‌تان مطلع نیستم. نمی‌دانم مدل یادگیری‌تان چیست. پس اگر حرفی سخنی توصیه‌ای چیزی مطرح می‌کنم عام تلقی‌اش کنید.
      دو. شرایط زبان تخصصی قدری با زبان عمومی متفاوت است. برای کسب امتیاز از ۱۵ تست زبان تخصصی، هم باید زبان عمومی درست و درمانی داشته باشید و هم باید با فضای علم مدیریت آشنا باشید. مثالی می‌زنم. واژه‌های Assessment و Evaluation و Measurement و امثالهم در حالت کلی «ارزیابی» معنا می‌شوند، اما معنای اختصاصی هم دارند. واژه Assessment در ارزیابی «طول فرایند» و واژه Evaluation برای ارزیابی «نتیجه فرایند» استفاده می‌شود. واژه Measurement بیشتر عمل «اندازه‌گیری» معنا می‌دهد و زیرمجموعه دو واژه دیگر تلقی می‌شود. همین Measurement در موضعی دیگر؛ «اقدام» هم معنا می‌شود!
      سه. صرف‌نظر از موارد بالا؛ موفقیت در درس زبان تخصصی «فوت» و «فن» دارد. «فن» داستان را می‌توانید از بطن کتاب‌ها استخراج کنید، اما «فوت» داستان نیازمند ممارست و راهنمایی است. اگر چنین اتفاقی در کلاس زبان تخصصی رخ می‌دهد در ثبت‌نام درنگ نکنید. به بیان دیگر؛ اگر صرف دویست هزار تومان و شرکت در کلاس دکتر منصوریان که شناختی از ایشان ندارم،‌ منجر به حل پنج تست درست زبان تخصصی شود، معطل نکنید. این موضوع را از متولیان نگاره جویا شوید. ااگر توانستید دکتر ناصرزاده را پیدا کنید، توصیه می‌کنم از ایشان هم مشورت بگیرید.
      چهار. ظرف یکی دو روز آتی؛ مطلبی مفصل درباره حدود و ثغور هدف‌گذاری منتشر خواهم کرد. در بطن مطلب مذبور؛ ماتریسی درج خواهد شد که تکلیف‌تان را با درس‌ها مشخص می‌کند. خواهید دید که درس زبان، تفاوت‌های بسیاری با دیگر درس‌ها دارد.
      یا حق!

  3. علیمحمدی

    سلام خدمت شما.
    وبلاگ بسیار جالبی دارید.
    هدف مشخص و استراتژی فکر شده ای رو در پیش گرفتید. سپاسگزارم.
    من برای اینکه مدیریت فناوری اطلاعات رو به عنوان رشته ارشد انتخاب کنم نیاز به اطلاعاتی در زمینه آینده و زمینه های فکری این رشته دارم. رشته کارشناسی من آی تی نبوده است.
    آیا مسلط بودن به دانش برنامه نویسی برای مدیریت فناوری اطلاعات لازم است؟
    بیشتر مطالبی که در این رشته(در مقطع ارشد) مورد بحث و بررسی قرار میگیره چیه؟
    آینده کاری این رشته چطور برآورد میشه؟
    آیا این رشته(در صورتی که رشته کارشناسی متفاوت از ان باشد) میتواند در زندگی شخصی من هم مورد استفاده قرار بگیره؟
    ممنون میشم اگر جواب سوالاتم رو میدونید هرچه سریع تر راهنماییم کنید.

  4. جواد زارعی نویسنده

    سلام برادر؛
    به مجموعه آی.تی.باز خوش آمدید!
    یک. ارشد مدیریت فناوری اطلاعات نیازی به دنش برنامه‌نویسی ندارد.
    دو. مقوله «مدیریت فناوری اطلاعات» از زیر مجموعه‌های علوم انسانی است و تفاوت‌های اساسی با رویکرد مهندسی آی.تی دارد. در اینجا مقوله مدیریت به عنوان یک علم موضوع توجه قرار دارد حال آنکه در مهندسی آی.تی اصل داستان، کاربرد آی.تی در حوزه‌های گوناگون است.
    سه. اطلاعات بازار کار را می‌توانید در وب‌سایت‌های خانه مدیریت مهام و مدرسان شریف پیگیری کنید.
    چهار. بی‌شک اگر مطالبی را که در دانشگاه مطالعه می‌کنید درونی کنید، کیفیت زندگی‌تان را ارتقا خواهید داد. علی‌الخصوص در ارشد مدیریت!
    اگر نکته‌ای دیگر باقی است، بفرمایید تا درباره‌اش صحبت کنیم.
    یا حق!

    1. جواد زارعی نویسنده

      سلام برادر؛
      یک. گمان می‌کنم داوطلب «مهندسی فناوری اطلاعات» فناوری هستید!
      دو. تمام خدمات مشاوره مبتنی بر محتوا الی‌الابد در ارشدباز عام و رایگان است. فعلا خودم را برای عرضه خدمات مشاوره خصوصی ذی‌صلاح نمی‌دانم!
      سه. بیشتر محتوای ارشدباز به طور عمومی برای تمام داوطلبان کنکور ارشد قابل استفاده است. همین‌ها را بخوانید،‌ان‌شاء‌الله که کمک‌حال‌تان باشد!

      تکواندو را هم دوست دارم // جواد زارعی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *