چیدمان درس‌ها، روش افزودن تدریجی درس‌ها به برنامه درسی است!

روش چیدمان درس‌ها

این‌گونه فرض می‌کنم که هدف‌ها را تعریف؛ اولویت درس‌ها را تعیین، منابع درسی را انتخاب؛ و نقشه فرصت‌های درس‌خوانی را ترسیم کرده؛ و آماده‌اید که چیدمان درس‌ها را در بطن برنامه درسی‌تان لحاظ کنید. راستش تدوین برنامه درسی، چیز عجیب و غریبی نیست؛ و همین مسیری است که با ارشدباز طی می‌کنید!

اکنون نوبت چیدمان درس‌هاست. چیدمان درس‌ها یعنی بدانید که درس‌خوانی را بهتر است با کدام درس آغاز کنید و بعدتر، کدام درس یا درس‌ها را به برنامه درس‌خوانی اضافه کنید و همین‌طور تا آخر.

منطق چیدمان درس‌ها مبتنی بر سه اصل «سازگاری و پذیرش مغز» و «ماهیت درس‌ها» و «ویژگی‌های فردی» انجام می‌شود. نگران چیدمان درس‌ها نباشید که هم ساده و هم لذت‌بخش است؛ کافی است همین سه اصل را در چیدمان درس‌ها رعایت کنید. حتی می‌توانید خسیس نباشید و چیدمان درست و درمان درس‌ها را به دوستان‌تان نیز  آموزش دهید!

۱. سازگاری و پذیرش مغز

پیش‌تر، در نوشته عادت‌ها، گفتم که مغز آدمی برای آشنایی و سازگاری با هر مفهوم تازه، سه هفته مستمر را باید با آن مفهوم درگیر باشد. سه هفته دیگر را نیز صرف تثبیت همان مفهوم کند. پس، مغز آدمی برای سازگاری و پذریش هر مفهوم تازه نیازمند شش هفته (۴۰ روز) مستمر است. اگر در ین‌باره نیازمند توضیحات بیشتر هستید، عادت‌ها و کاربرد عادت‌ها را بخوانید!

طبیعی است که همین اصل بر مطالعه درس‌ها نیز حاکم است. از این رو، اگر بخواهید مطالعه درس‌های متعددی را به طور هم‌زمان آغاز کنید، مکانیزم مغز را مختل خواهید کرد. نه اینکه با مطاعه هم‌زمان چند درس، چیزی عایدتان نمی‌شود نه؛ اما عمق یادگیری‌تان با زمان و تلاشی که برای یادگیری صرف کرده‌اید متناسب نخواهد بود!

مکانیزم آشنایی تدریجی، شاید مهم‌ترین و محبوب‌ترین مکانیزم یادگیری مغز است. از این رو، به داوطلبان ارشد پیشنهاد می‌کنم با مکانیزم‌های پیچیده و مؤثر یادگیری مغز همراهی کنند و درس‌ها را به مرور، و به طور تدریجی به برنامه درسی‌شان اضافه کنند.

پیشنهاد می‌کنم فعالیت مطالعه درس‌ها را برای یک، دو یا سه هفته فقط با یک درس مشخص آغاز کنید. به طور مثال، یادسپاری واژگان زبان انگلیسی را با یکی از کتاب‌های منبع آغاز کنید. یکی دو هفته که درگیر زبان شوید، موتور زبان‌تان روشن می‌شود؛ و می‌توانید درس دوم را به برنامه درسی‌تان اضافه کنید.

برای هر درس یک ریل فرضی ترسیم کنید. واژگان زبان انگلیسی را روی ریل اول انداخته‌اید و چند هفته بعد، درس دوم را نیز وارد ریل دوم کرده‌اید. درس‌های مستقر در ریل‌ها را باید همزمان بخوانید. موتور درس دوم علی‌القاعده باید ظرف دو تا چهار هفته روشن شود. همین‌که حرکتدرس دوم روی ریل دوم روان شد و با درس راحت شدید؛ درس سوم را روی ریل سوم بارگزاری کنید و خواندن درس را آغاز کنید. تأکید می‌کنم که در برنامه درس‌خوانی، به افزودن یک به یک درس‌ها پایبند باشید. اگر سطح استرس‌تان بالا کشید و نگران تکمیل درس‌ها شدید؛ می‌توانید درس‌های چهارم به بعد را هر دو هفته یک‌بار به برنامه درسی‌تان اضافه کنید.

تأکید می‌کنم که هر بار، فقط و فقط یک درس را به برنامه‌تان اضافه کنید. خوب می‌دانم که این شیوه، با روش و منش کنونی بیشترتان ناسازگار است و گمان می‌کنید که فرصت‌های طلایی درس‌خوانی را از کف می‌دهید. راستش، با حرف نمی‌توانم قانع‌تان کنم که افزودن تدریجی درس‌ها به برنامه درس‌خوانی به صرفه و صلاح‌تان است. باید وارد گود شوید و خودتان تجربه کنید و ببینید که چگونه بهره‌وری درس‌تان با تبعیت از این روش، بیشتر و بهتر خواهد شد!
افزودن تدریجی درس‌ها به برنامه درسی، علاوه بر افزایش محسوس بهره‌وری درسی، میزان کنترل‌تان بر درس‌ها و فرایند درس‌خوانی را بیشتر؛ اعتماد به نفس واقعی‌تان را تقویت؛ و سطح استرس‌تان را تعدیل می‌کند!

۲. ماهیت درس‌ها

این‌گونه فرض می‌کنیم که تصمیم به تبعیت از مکانیزم یادگیری مغز گرفته‌اید؛ و قصد دارید درس‌ها را به طور تدریجی به برنامه درسی اضافه کنید. پرسش مهم این است که برنامه درس‌خوانی را باید با کدام درس آغاز کنید؟ و تقدم و تأخر درس‌ها چگونه باید باشد؟

اصل دوم تأکید می‌کند که چیدمان درس‌ها را بهتر است مبتنی بر ماهیت‌شان انجام دهیم؛ چرا که ماهیت درس‌های کنکور ارشد مدیریت متفاوت و مشتمل بر دو گونه درس‌های مفهومی و محاسباتی است. درس‌های «مفهومی» شامل تئوری مدیریت، بازاریابی، مدیریت اسلامی و زبان انگلیسی؛ و درس‌های «محاسباتی» شامل ریاضی، آمار و پژوهش عملیاتی هستند. درس‌های مدیریت تولید و اقتصاد، ترکیبی از درس‌های مفهومی و محاسباتی هستند؛ که برای سهولت در چیدمان درس‌ها، درس اقتصاد را مفهومی، و درس مدیریت تولید را محاسباتی تقلی می‌کنیم!

درس‌های مفهومی

یادگیری درس‌های مفهومی نیازمند مطالعه بلندمدت، و مبتنی بر سازمان‌دهی مطالب است. فکر نکنید استعاره‌های سازمان را می‌شود با دو سه مرتبه مطالعه، و پاسخ‌گویی به ده دوازده تست آموخت. این‌گونه مباحث را باید روزانه مرور کنید، پرسش طراحی کنید و به دنبال پاسخ‌شان بگردید. درس‌های مفهومی را باید با تکرار مفاهیم و بررسی مکررشان از زاویه‌های گوناگون آموخت. یادگیری درس‌های تئوری مدیریت، بازاریابی، زبان انگلیسی، منابع انسانی و مدیریت اسلامی مستلزم تکرار، مرور، بررسی و بازبینی گام به گام و لایه به لایه مفاهیم است. از این رو، یادگیری‌شان نیازمند زمان است و مطالعه‌شان باید در اولویت باشد. به بیان دیگر، درس‌های مفهومی را باید زودتر در جریان درس‌خوانی وارد کنید!

درس‌های محاسباتی

یادگیری درس‌های محاسباتی مبتنی بر تمرین مستمر و کشف و آشنایی با چگونه حل مسأله است. به طور مثال، مفاهیم درس‌های ریاضی و آمار و پژوهش عملیاتی را می‌شود در کوتاه‌مدت آموخت؛ اما حل مسأله‌ها نیازمند تمرین فراوان است. یادگیری چگونگی حل مسأله‌های مشتق‌گیری با مطالعه صرف ممکن نیست. باید تست‌های مشتق را حل کنید و اشتباه کنید و تحلیل کنید که چرا اشتباه کردید؛ و دوباره حل کنید و همین مسیر را باید بارها و بارها تکرار کنید تا دست‌گیرتان شود که تست‌های مشتق را چگونه باید حل کنید. کلید یادگیری درس‌های محاسباتی در «تقلید» است. تست‌های درس‌های محاسباتی را آن‌قدر باید حل کنید تا روش حل‌شان، ملکه ذهن‌تان شود. این کار را باید برای تمام مسأله‌ها تکرار کنید تا بر مدل‌های گوناگون مسأله‌ها مسلط شوید. هنگامی که بتوانید مسأله‌های گوناگون را به طور خودکار حل کنید، می‌توانید مسأله‌های جدید را با راه‌حل‌های ابتکاری حل کنید!

یک پیشنهاد!

چهار درس اول برنامه درسی‌تان را بهتر است با درس‌های مفهومی آغاز؛ و با درس‌های محاسباتی تمام کنید. چیدمان درس‌های زیر می‌تواند برای داوطلبان گرایش بازرگانی مفید باشد:

  1. زبان عمومی (واژگان و گرامر)
  2. بازاریابی
  3. اقتصاد خرد
  4. تئوری‌های مدیریت
  5. اقتصاد کلان
  6. زبان تخصصی
  7. آمار و احتمال
  8. مدیریت اسلامی
  9. پژوهش عملیاتی
  10. ریاضیات عمومی

البته این چیدمان، وحی مُنزل نیست. داوطلبان به دلخواه یا با توجه به شرایط‌شان می‌توانند چیدمان دیگری برای درس‌ها انتخاب کنند!

۳. ویژگی‌های فردی

شرایط داوطلبان مانند اولویت‌بندی درس‌ها، سابقه ذهنی و سطح علاقه‌شان به هر درس متفاوت است. از این رو، داوطلبان می‌توانند چیدمان متفاوتی را انتخاب کنند. به طور مثال، بیشتر داوطلبان گرایش بازرگانی ناگزیر به مطالعه زودهنگام درس بازاریابی به عنوان درس اول یا دوم هستند؛ اما داوطلبی که سابقه ذهنی خوبی از بازاریابی دارد، می‌تواند درس را دیرتر مطالعه کند. همین‌طور داوطلبی که مفاهیم اقتصاد خرد و کلان را به درستی می‌شناسد، می‌تواند مطالعه و مهارت‌ورزی در درس اقتصاد را به گام‌های پایانی برنامه درسی منتقل کند!

یادمان باشد که چیدمان درس‌ها قرار نیست برنامه درسی‌مان را پیچیده‌تر کند؛ بلکه باید کمک‌مان کند تا بیشترین منفعت ممکن را از هر درس کسب کنیم؛ و اندازه منفعت‌مان هم‌قواره تلاش‌مان باشد. چیدمان درس‌ها باید هزینه فرصت درس‌ها را کمینه کند. اگر گفته می‌شود برنامه درس‌خوانی را با مفهومی‌ها آغاز کنید، با خودتان لج نکنید و بپذیرید که بهتر است درس را با یکی از مفهومی‌ها آغاز کنید. البته می‌توانید از روش چیدمان درس‌ها چشم‌پوشی کنید و درس‌خوانی را با هر درسی که عشق‌تان می‌کشد آغاز کنید؛ اما بدانید که کنکور ارشد، هماوردی رقابتی و مخاطره‌پذیر است. شاید تبعیت از چیدمان درس‌ها بتواند مخاطره‌ها را کمتر، و احتمال کسب توفیق را بیشتر کند، شاید!